امام حسین (ع) فرمود : من و  جمعی دیگر در مسجد نشسته بودیم كه مؤذن با گفتن «الله اكبر» اذان را آغاز كرد. امیر مؤمنان حضرت علی (ع) با شنیدن اذان به گریه افتاد،وما نیز از گریه‌ی او گریستیم . وقتی كه اذان پایان یافت، پدرم علی، رو به ما كرد و فرمود: « آیا می‌دانید مؤذن در اذان چه می گوید ؟»

عرض كردیم : « خدا و پیامبرش داناترند.» فرمود : « اگر می‌دانستید مؤذن چه می‌گوید كم می‌خندیدید و بسیار گریه می‌كردید» .

آنگاه مولای مؤمنان و پیشوای نمازگزاران، علی (ع) به تفسیر اذان پرداخت. خلاصه‌ای از فرمایشات آن حضرت به این شرح است :

حضرت فرمود :

·   « الله اكبر» معانی بسیاری دارد، از جمله‌ی آنها این است كه یعنی خدای متعال موجودی ازلی و ابدی است. مؤذن با گفتن « الله اكبر» خبر می‌دهد از علم و قدرت و حلم و جود و كرم بزرگی پروردگار، « الله اكبر»؛ یعنی تنها خدای جهان جاودان خواهد ماند و جز خدا، همه‌ی موجودات جهان محكوم به فنا هستند .

·       « الله اكبر»؛ یعنی خداوند از همه بندگانش بی‌نیاز است و به اعمال و عبادات هیچ یك از آنان احتیاجی ندارد ...

·   « اشهد ان لا اله الا الله»؛ یعنی شهادت به یگانگی پروردگار تنها باید با معرفت و شناخت قلبی باشد و گویی مؤذن با گفتن این جمله اعلام می‌كند كه هیچ معبودی شایسته كرنش و پرستش نیست جز خدای عزوجل و هر معبودی باطل است جز ذات مقدس احدیت .

·       « اشهد ان لا اله الا الله»؛ یعنی هیچ هدایت كننده‌ای نیست جز خدا .

·   « اشهد ان محمداً رسول الله » ؛ یعنی محمد (ص) بنده و فرستاده و پیامبر و برگزیده‌ی خداوند است . او سید و سرور اولین و آخرین انسانهاست .

خداوند او را برای هدایت جهانیان و به حاكمیت رساندن دین اسلام فرمان داده است. هر كس با محمد (ص) به انكار و ستیز برخیزد و به او، و آیین نجات بخش او ایمان نیاورد، خدای عزوجل او را به دوزخ برد و هیچ گاه از آتش آن رها نیابد ...

·   « حی علی الصلاه »؛ یعنی برخیزید و به سوی بهترین كارهایتان ( كه نماز است) بشتابید. دعوت پروردگارتان را اجابت كرده، برای رسیدن به آموزش او شتاب كنید. بپاخیزید و آتشهایی را كه ( با گناهانتان) بر پشت خود افروخته‌اید، (با نماز) خاموش كنید .

·   «حی الصلاه»؛ یعنی برخیزید و به راز و نیاز با خدای بی‌نیاز بپردازید و حاجتهای خود را از او درخواست كنید. بسیار به یاد داشته باشید و قنوت و ركوع و سجود فراوان بجا آورید .

·   « حی علی الفلاح» ؛ یعنی ای بندگان خدا ! به راه نجات رو آورید، راهی كه گمراهی و هلاكتی در آن نیست. خود را بالا بیاورید و به رشد و تعالی برسانید و به زندگانی جاودانه‌ای دست یابید، كه هرگز مرگی با آن نخواهد بود .

برخیزید و از دیگران سبقت گیرید و به رستگاری بزرگ و نعمتهای جاودان در جوار محمد مصطفی (ص) در جایگاه صدق، نزد خداوند مالك مقتدر دست یابید.

موذن با گفتن « الله اكبر الله اكبر» در پایان، اعلام می‌كند كه خداوند برتر از آن است كه آفریدگان او بدانند كه چه كرامتی نزد او است برای بنده‌ای كه دعوت پروردگارش را اجابت كند و مطیع فرمانش باشد و او را بشناسد و پرستش كند و او را دوست بدارد و با او انس بگیرد .

·   « الله اكبر»؛ یعنی خداوند برتر از آن است كه كسی بداند كرامات او برای دوستانش، و عقوبت او برای دشمنانش تا چه اندازه‌ای است .

·   « لا اله الا الله»؛ یعنی خداوند را بر مردم دلیل رسا و قاطع است، كه آن فرستادن پیامبران و بیان وظایف مردم و دعوت آنان به سوی حق است ...

علامه مجلسی از شیخ صدوق نقل كرده است كه راوی این حدیث به خاطر تقیه، جمله « حی علی خیر العمل» را ذكر نكرده است و در روایات دیگری آمده است كه از امام صادق (ع) معنای « حی علی خیر العمل» سؤال شد. حضرت فرمود: « خیرالعمل؛ یعنی ولایت اهل بیت (ع)» . و در حدیث دیگری می‌خوانیم: « خیر العمل» نیكی كردن به فاطمه اطهر (ع) و فرزندان بزرگوار آن بانوی بانوان می‌باشد .